تبیین فرایند پشت کنکوری داوطلبان آزمون سراسری براساس نظریه زمینه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی تربیتی گروه علوم تربیتی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز

2 استاد گروه علوم تربیتی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تبریز

چکیده

پشت کنکوری پدیده‌ای رایج در بین داوطلبان آزمون سراسری است که عوامل متعددی در آن نقش دارد. هدف از پژوهش حاضر طراحی الگوی مفهومی فرایند پشت کنکوری داوطلبان آزمون سراسری دانشگاه­ها بود. این پژوهش به روش کیفی و نظریه زمینه­ای (مبتنی بر رویکرد کوربین و اشتراوس) انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل همه داوطلبان پشت کنکوری آزمون سراسری سال 1399 از رشته‌های تحصیلی مختلف از شهرستان خدابنده بود. بدین منظور 12 نفر از شرکت­کنندگان کنکور سال 1399 با رشته­های مختلف که تجربه یک یا دو سال پشت کنکور را داشتند، به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. روش جمع آوری داده‌ها مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته بود. به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها، ابتدا کدگذاری باز و محوری انجام گرفت و طبقه­های مربوط در الگوی پارادایمی یعنی عوامل علّی، زمینه­ای، مداخله­گر، راهبردها و پیامدها جای گرفتند. سپس، در مرحله­ی کدگذاری انتخابی، طبقۀ مرکزی پژوهش استخراج گردید. نتایج پژوهش 110 مضمون فرعی و 18 مضمون اصلی را مشخص ساخت که طبقة مرکزی استخراج شده از مضامین، «انگیزش موفقیت­ کنکور» بود. با ترسیم الگوی مفهومی پژوهش، مؤلفه­های مرتبط با پشت کنکوری و چگونگی تعامل آن­ها با یکدیگر مشخص گردید. نتیجه مطالعه حاضر نشان داد که انگیزش موفقیت در کنکور بین عوامل علّی، زمینه­ای، مداخله گر و راهبردها ارتباط ایجاد می­کند. به طوری که عوامل علّی، زمینه­ای و مداخله گر به واسطة انگیزش موفقیت در کنکور و همچنین راهبردها منجر به پشت کنکور ماندن می­شود که این امر دارای پیامدهای روانی و تحصیلی است.

کلیدواژه‌ها