ساخت و اعتباریابی مقیاس برنامه‌درسی سازنده‌گرا در آموزش عالی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه شیراز

2 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

3 عضو هیأت علمی دانشگاه اراک

چکیده

هدف اساسی این پژوهشِ ترکیبی اکتشافی متوالی، ساخت و اعتباریابی مقیاس برنامه­درسی سازنده­گرا در آموزش عالی بود. روش پژوهش بخش کیفی مطالعه موردی کیفی بود. مشارکت کنندگان بالقوه، صاحب نظران برنامه درسی در حوزه سازنده گرایی و روش گردآوری داده، مصاحبه نیمه ساخت مند بود که با استفاده از رویکرد نمونه گیری هدفمند و روش معیار با 8 نفر مصاحبه شد. با استفاده از روش تحلیل مضمون، 40 مضمون پایه، 4 سازمان دهنده و یک مضمون فراگیر تدریس سازنده گرا کشف شدند. روش پژوهش بخش کمی توصیفی– پیمایشی و جامعه آماری برای اعتباریابی مقیاس، شامل صاحب­نظران در حوزه سازنده گرایی بودند که با رویکرد نمونه گیری هدفمند، 30 نفر انتخاب شدند. ابزار پژوهش، مقیاس برنامه درسی سازنده گرا با  4 زیرمقیاس و 40 گویه با طیف لیکرتی پنج درجه­ای بود. نتیجه تحلیل عامل تاییدی نشان داد که بر اساس بار عاملی عناصر هدف 67/0، محتوا 65/0، راهبردهای یاددهی- یادگیری 86/0و ارزشیابی 65/0، اعتبار سازه مقیاس مورد تایید قرار گرفت. همچنین بر اساس ضرایب آلفای کرونباخ این عناصر به ترتیب 78/0، 74/0، 81/0، 71/0 پایایی مقیاس برنامه­درسی سازنده­گرا در نظام آموزش عالی نیز مورد تایید قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها


الوانی، سید مهدی؛ آذر، عادل و دانایی فرد، حسین(1390). روش شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع. تهران: اشراقی.

بیرمی پور، علی(1390). بررسی تحلیل طرح ارزشیابی کیفی توصیفی در مدارس ابتدایی کشور و ارائه چارچوب نظری برای اجرای مناسب آن. ( پایان نامه دکتری علوم تربیتی: برنامه­ریزی درسی). دانشگاه اصفهان، اصفهان.

پارسا، عبدالله (1387). بررسی رابطه ادراکات اعضای هیأت علمی دانشگاه از ساخت و سازگرایی در کلاس درس و­ گرایش آن‌ها به کاربرد رویکردهای تدریس و ارزیابی درس­مدار و یادگیری مدار. مجموعه مقالات همایش نظارت و ارزیابی درآموزش عالی، تهران: انجمن آموزش عالی ایران.

پارسا، عبدالله و ساکتی، پرویز (1384). بررسی روابط ساده و چندگانه­ی ساخت و سازگرایی در کلاس و شیوه­ی اجرای برنامه­درسی( رویکردهای تدریس و ارزیابی) با رویکردهای دانشجویان در دوره کارشناسی دانشگاه شیراز. مجله علوم­تربیتی و روا­­­ن­شناسی دانشگاه اهواز، 12(4)، 184-147.

سلطانی، اصغر (1389). تبیین ویژگی­های برنامه­درسیِ آموزش علوم مبتنی بر مؤلفه­های ماهیت علم.(پایان­نامه دکتری برنامه­ریزی درسی). دانشگاه اصفهان، اصفهان.

سیف، علی اکبر(1382). روان­شناسی پرورشی( روان­شناسی یادگیری و آموزش). تهران: آوا.

طالبی، اردشیر؛ نوربخش، نصرت؛ متقی، پیمان؛ دادگسترنیا، محمد و وفامهر، وجیهه (1389). الگوی جدید تدریس به دانشجویان پزشکی بر اساس تلفیق روش­های رایج آموزشی، مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی اصفهان.5 (10)، 1208-1198.

عابدینی بلترک، میمنت و نیلی، محمدرضا (1392). تحلیل جایگاه سازنده­گرایی به­عنوان رویکرد نوین یادگیری در کتاب­های درسی دوره ابتدایی. پژوهش در برنامه­ریزی درسی.2(13)، 17-6.

عابدینی بلترک، میمنت؛ نصر اصفهانی، احمد رضا؛ صالحی عمران، ابراهیم و محمدی، مهدی( 1393). عناصر برنامه­درسی سازنده­گرا در آموزش پزشکی: مطالعه مروری. مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی. 14(10): 897-888.

عابدینی بلترک، میمنت؛ نصر اصفهانی، احمد رضا و نیلی، محمد رضا( 1393). بررسی صلاحیت حرفه­ای استادان علوم پزشکی بر مبنای دیدگاه سازنده­گرایی، گام های توسعه در آموزش پزشکی.11 (1)، 128-125.

گال، مردیت؛ بورگ، والتر و گال، جویس و همکاران (1386). روش تحقیق کمی وکیفی در علوم تربیتی و روان شناسی.  ترجمه: احمد رضا نصر و همکاران، تهران: سمت و شهید بهشتی.

فتحی واجارگاه و شفیعی، ناهید (1386). ارزشیابی کیفیت برنامه­درسی دانشگاهی( مورد برنامه­درسی آموزش بزرگسالان).مطالعات برنامه­درسی. 1(5)، 26-1.

فتحی واجارگاه، کورش (1388). اصول و مفاهیم اساسی برنامه­ریزی درسی. تهران: بال.

فردانش، هاشم و شیخی فینی، علی اکبر (1381). درآمدی بر سازنده­گرایی در روانشناسی و علوم تربیتی.  فصلنامه علوم انسانی دانشگاه الزهرا(س). 12 (42): 145-125.

قاسمی، جواد؛ حسینی، سید محمود و حجازی، یوسف (1388). تحلیل عوامل مؤثر بر موفقیت اعضای هیأت علمی دانشکده­های کشاورزی ایران در زمینه ارائه خدمات برون دانشگاهی. مجله آموزش عالی. 2 (1)، 20-1.

منصوری، سیروس (1389). بررسی میزان صلاحیت­های حرفه­ای معلمان دوره­ی متوسطه استان مازندران براساس دیدگاه سازنده­گرایی.( پایان نامه کارشناسی ارشد برنامه­ریزی آموزشی). دانشگاه مازندران، بابلسر.

منصوری، سیروس؛ کرمی، مرتضی و عابدینی بلترک، میمنت (1391). بررسی کاربرد روش تدریس مبتنی بر رویکرد سازنده­گرایی در آموزش عالی: مطالعه موردی گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندران.پژوهش­های برنامه­درسی دانشگاه شیراز. 34، 27-4.

مهرمحمدی، محمود و همکاران(1393). برنامه­درسی نظرگاهها، رویکردها و چشم اندازها( ویراست دوم). تهران: به نشر و سمت.

یادگارزاده، غلامرضا؛ پرند، کوروش و بهرامی، آرش(1387). تأملی بر کاربرد نظریه یادگیری ساختن­گرایی در آموزش عالی. مهندسی فرهنگی. 3( 23 و 24): 83-72.